یک رباعی

از کــوفه و کــربلا به پا می خــــیزد

با نام خــدا ، خــونِ خــــدا  می ریزد

سوگند به حق،« تلاوت قرآن» بود ـ

تیــغی که ریاکار بــه قـرآن می زد !

     در پست قبلی شعری گذاشته بودم که  دوست عزیز ع . آغ چایلی آن را بـــه

     زبان تُرکی ترجمه کرده ، در اختیار وبلاگ حاضر قرار داده است . ضمن تشکّر

                    هم شـــــــعر و هــم تــرجمه اش را با هم می خوانیم :

        شعر من                              و         ترجمۀ آزاد آن از ع .آغ چایلی

 به تو مــربوط نیست شاعر جان !                نه اولورسا اولسون شاعیریم ، سنه نه

 زنــــــــــدگی را عــذاب می گیرد                 یاشاییش بیـــر تَــهَـــر اؤزو عـــــذاب  دیر

 مـــــرگ ، جــانِ هــــزار انسان را                 اؤلــوم مین لــــر جـــانی قالخـیب آلاراق  

 لحــــــظه ای پُــرشتاب می گیرد                 اؤلـــن اینسان ســــا گـر  اؤزو ثواب دیر

 حال و روزت همیشه خوش بادا !               گونلرین شَن اولسون احوالین داخوش

 ساغــــرت از شــــــراب مالامال !                 قـدح لــــــــرده گولسون شـراب لا دولو

 غـــزلی از انــــارِ گــــــــــــونۀ یار                  آل بـــوخــــاقلی نار یانـاقـلی گـــؤزه لـه

 گفته ای ؛ بی حساب می گیرد !                دئدیگین شـعـر ائله دوزگــون جواب دیر

 فقــر تا حــجله گاه تاجـــــر ایـدز                  یوخسول لوق گرده گی ائدزین تاجیری 

 دخــــتر خُـردسال را برده ست ،                  ســــولــدورارکَن اینجـــه بئللی قیـزلاری

 مــــادرش قصد خودکشی  دارد                 آنــــــالار اینتحار دونـــــون گئـــیه ر لـــــر 

 دســــــــتِ او را طناب می گیرد                  آســـارلار اؤزلـــــــرین ، چــاره طناب دیر

 عکــسِ روز جوانی اش را ، نَه ؛                 دیده ر گین بیـــر قـوجـا سینیخمیش آتا

 عکـــــــس تنها جوان ِ خود راکه                   گــــــؤرونسه آرایـیر قورقوشوم لو دام

 زیــــــر آوارِ سُـــرب ها گُم شد ،                  داریـــخــما ســـیخیلما کی آخــتاردیقی

 پیـــــرمردی به قاب می گیرد...                   بیـــر جوان دان قالان عَکیزلی قاب دیر

 هِی بــــــرای تناســـــــبِ اندام                    بو عصــــرین جانانی اولماق اوچون ده

 فکرِ یوگا نکرده ای ؟! بد نیست                  قاتیش ســـن یوگایا ، فــــورمونو  قورو

 پوست دیگر بُرنزه اش خوب است ...           هـــــردن ده گونش ده حـــامـام توتـگونا

 شاعـــــــــری آفتاب می گیرد .                   ایناناق دونیاکـی  گـول دی گولاب دیر .

شعر و موسیقی (۱) 

 شعر و موسيقي ‌، پيوند و قرابت ديريني با هم داشته و دارند . عـــــــــواملي كه آدمــي را بــه پي گيري

شعـــــرسوق داده ، زمــينه ي جذب او را به علم مــــــــــوســيقي فـــراهـــــــم مــي آورده و « عواملي

كه آدمي را به جست و جوي موسيقي مي كشانده است ، همان كشش هــايي است كه او را وادار بـــه

 گفتن شعر مي كرده است و پيوند اين دو سخت استوار است . زيرا شعر در حقيقت موسيقي كلمه ها و

لفظ ها است و غنا ، موسيقي الحان و آهنگ ها . و بيهوده نيست اگر ارسطو شعر را زاييـــده ي دو نيـــرو

مي داند كـــه يكي غريزه ي محاكات است و ديگري خاصيت درك وزن و آهــــنگ . اگرچه آدمي بــه نثر نيز

مي تواند تغــنّي كند اما هيچ ملّتي را نمي شناسيم كه غــــناي او با نثر باشد . زيرا جـــــمع ميان شعر و

موسيقي جمع ميان موسيقي الفاظ و موسيقي الحان است. »1

در واقع ، مايه ي اصلي شعر از جنـــــــبه ي ظاهر و غــــالب «وزن» است و مـوسيقي هم بـــر

پايه ي «وزن»(= ايقاع) استوار است . تا آنجا كه از وزن بـــه عنوان « روح موسيقي» ياد شـده

است .2

از اين رو  آشــــــنايي و تســـــلّط بر مـــــوسيقي ، جنــــبه ي موسيقايي اوزان شعـــري را غـنا

مي بخـشد.

 شايد راز اين كه بسياري از شاعران برجسته ، نوازنده و رامشگر و مغـــــــــــــني چـيره دسـت

بوده اند در هـمين نكته نهفته است . حتّي در دوره ي ساساني ، شعر و موسيقي كار يـــك نفـر

بود و هر كه سرودن شعر مي دانست ، ناچــــار تحصيل موسيقي مي كرد و هـركــــــه از ذوق

مـوسيقي سرشار بود بــه سرودن شعر همّت مي كرد . چـنان كه «باربد» موسيقيـدان ، شاعر

 هم بود .علاوه بر اين ، بسياري معتقد بودند كه شعـــر را بايد با موسيقي سنجــــيد تا نيـك و بـد

آن نمايان شود. از اين رهگذر قانون «تقطيع» براي برابرسازي هجـــــاها و سيلاب هاي شـعـر

با مـوسيقي مـطرح ، و علم « عروض » ابداع ، و زمينه ي تبديل يك قطعه شـعـر به يك قـــــطعه

موسيقي فراهـم شد .باري ، خواه شعر و موسيقي جدا از هم رشد كرده  به هم پيوسته باشند

خواه در آغاز باهم بوده ،سپس جـــــدا از هم به تعالي تداوم داده باشند نمي توان اين پيـــــوند

مبارك را ناديده گرفت . خلاصــــــــــه اين كه پرداختن به موسيقي شعر از جنبه هاي مخــــــتلف

موسيقي از جايگاه خاص و ممتازي بــرخـــوردار است و بـه درك عمـــــيق مــفهوم شعـــر ياري 

مي رساند .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1- شفيعي كدكني . محمدرضا ، 1373 ، موسيقي شعر ، تهران ، انتشارات آگاه ، ص 44

2- خالقي . روح الله ، 1377 ، نظري به موسيقي ( چاپ چهارم) ، تهران ، انتشارات محور ، ص 19

به دنبال درج داستانی از آنار در پُست قبل ، خانم رقیّه بابالو هم داستان جالبی از این

نویسنده ترجمه کرده ، که برای خواندن آن روی ادامۀ مطلب  کلیک کنید .